دلیل نوسانات قیمت مرغ در بازار؟
براساس آمار و بررسی‌های انجام‌شده، ظرفیت و پتانسیل تولید سالانه بیش از ۳ میلیون و ۲۰۰ هزار تن گوشت مرغ در کشور وجود دارد که با احتساب نیاز مصرف داخلی، امکان صادرات ۸۰۰ تا ۹۰۰ هزار تن مرغ به بازارهای هدف نیز فراهم است. با این حال، در شرایط فعلی از تمام ظرفیت و زیرساخت‌های موجود استفاده نمی‌شود و پیش‌بینی‌ها حاکی از آن است که مجموع تولید گوشت مرغ تا پایان سال به حدود ۲ میلیون و ۴۰۰ هزار تن برسد.
نوسانات بازار مرغ به‌گونه‌ای است که هم تولیدکننده و هم مصرف‌کننده متضرر می‌شوند. در واقع، مسئله صرفاً کمبود تولید نیست؛ چراکه جوجه‌ریزی بدون پیش‌بینی دقیق میزان تقاضا می‌تواند به مازاد عرضه و افت قیمت منجر شود و در ادامه، با کاهش جوجه‌ریزی و تولید، همین مسئله چند هفته بعد خود را به شکل افزایش قیمت در بازار نشان دهد.
همچنین فاصله قیمت مرغ زنده تا مرغ گرم، هزینه‌های کشتار و توزیع و نبود شفافیت در حلقه‌های مختلف زنجیره تأمین از جمله موضوعاتی است که باید مورد بررسی قرار گیرد تا زمینه اصلاح بازار و ایجاد تعادل پایدار میان تولید و مصرف فراهم شود.
صادرات ۶ هزار تن مرغ به بازارهای هدف/ کمبودی در توزیع نداریم
رضا مبصری، دبیر انجمن تولیدکنندگان زنجیره گوشت مرغ، با اشاره به وضعیت تولید و تأمین بازار گفت: براساس جوجه‌ریزی ۱۲۰ میلیون قطعه‌ای در مهرماه، مشکلی در تأمین نیاز داخلی و ذخایر کشور وجود ندارد.
به گفته وی، از زمان صدور مجوز صادرات ۱۰ هزار تن مرغ در تیرماه تاکنون، حدود ۶ هزار تن مرغ به بازارهای هدف صادر شده است؛ چراکه اقلیم کردستان عراق و افغانستان به‌عنوان مبادی اصلی صادراتی، به مرز خودکفایی نزدیک شده‌اند.
مبصری ادامه داد: با توجه به تولید ماهانه ۲۳۰ تا ۲۴۰ هزار تن مرغ در کشور و متوسط صادرات ماهانه هزار تا هزار و ۵۰۰ تن طی ماه‌های اخیر، میزان صادرات کمتر از نیم درصد تولید کشور بوده و تأثیر قابل‌توجهی بر تنظیم بازار داخلی نداشته است.
دبیر انجمن تولیدکنندگان زنجیره گوشت مرغ با اشاره به خرید حمایتی مرغ توسط شرکت پشتیبانی امور دام در مقاطع مازاد عرضه بیان کرد: این شرکت در مرحله نخست ۴۰ هزار تن و طی ماه‌های شهریور و مهر نیز حدود ۲۱ هزار تن مرغ مازاد را خریداری کرده است. این اقدام تأثیر خود را در بازار گذاشته، اما با وجود آن، قیمت مرغ هنوز به نرخ واقعی خود نرسیده است.
وی با اشاره به ظرفیت اسمی تولید گوشت مرغ در کشور اظهار کرد: براساس آمار، ظرفیت تولید سالانه ۳ میلیون و ۲۰۰ هزار تن گوشت مرغ در کشور وجود دارد که با احتساب مصرف داخلی، حدود ۳۰ درصد ظرفیت تولید مازاد بر نیاز است و به این ترتیب امکان صادرات ۹۰۰ هزار تن مرغ فراهم می‌شود؛ اما در شرایط فعلی که جوجه‌ریزی به ۱۲۰ میلیون قطعه محدود شده، حدود ۳۰ درصد ظرفیت تولید کشور بلااستفاده مانده است.
مبصری افزود: برآوردها حاکی از آن است که مجموع تولید گوشت مرغ تا پایان سال به ۲ میلیون و ۴۰۰ هزار تن برسد و در صورت استمرار سیاست‌های صادراتی، حداکثر امکان صادرات ۲ درصد از تولید کشور وجود خواهد داشت.
دبیر انجمن تولیدکنندگان زنجیره گوشت مرغ با اشاره به هزینه‌های تولید و قیمت تمام‌شده محصول گفت: با توجه به هزینه‌های تولید، قیمت تمام‌شده هر کیلوگرم مرغ زنده بین ۲۶۰ تا ۲۷۰ هزار تومان است و بر این اساس، قیمت منطقی مرغ برای مصرف‌کننده باید حدود ۴۰۰ هزار تومان باشد.
وی در پیش‌بینی وضعیت بازار مرغ طی ماه‌های آینده نیز گفت: با توجه به شرایط تولید و عرضه، انتظار نمی‌رود طی ماه‌های آتی نوسان چشمگیری در بازار گوشت مرغ داشته باشیم.
تولید و توزیع روزانه ۶ هزار و ۷۰۰ تن مرغ در کشور
حبیب اسدالله‌نژاد، مدیرعامل اتحادیه مرغداران گوشتی، نیز با اشاره به آخرین وضعیت جوجه‌ریزی در واحدهای مرغداری گفت: براساس آمار، در مهرماه ۱۲۰ میلیون قطعه جوجه‌ریزی انجام شده و پیش‌بینی می‌شود این میزان در آبان‌ماه به ۱۱۰ میلیون قطعه برسد.
وی قیمت منطقی هر کیلوگرم مرغ زنده را ۲۶۰ تا ۲۷۰ هزار تومان و قیمت مرغ گرم برای مصرف‌کننده را ۳۸۰ تا ۴۰۰ هزار تومان اعلام کرد و افزود: با توجه به محدودیت توان مالی مرغداران و نبود پایداری در تولید، لازم است با استفاده از سیاست‌های تنظیم بازار و مدیریت میزان جوجه‌ریزی، زمینه تعادل عرضه و تقاضا فراهم شود.
اسدالله‌نژاد ادامه داد: قیمت مرغ باید به سطحی واقعی و منطقی برسد تا تولیدکننده انگیزه و توان ادامه فعالیت را داشته باشد؛ چراکه مرغداران طی ماه‌های اخیر زیان قابل‌توجهی را متحمل شده‌اند.
مدیرعامل اتحادیه مرغداران گوشتی از تولید روزانه ۶ هزار و ۶۰۰ تا ۶ هزار و ۷۰۰ تن مرغ در کشور خبر داد و گفت: این میزان تولید با احتساب مصرف داخلی، بیش از نیاز کشور است و در حال حاضر کمبودی در تأمین و توزیع مرغ وجود ندارد.
وی با اشاره به محدود بودن صادرات مرغ اظهار کرد: صادرات باید به‌صورت پایدار انجام شود و از سوی دیگر، بهره‌وری در فرآیند تولید افزایش یابد تا بتوان با کاهش هزینه‌ها، محصول را با قدرت رقابت بیشتری به بازار عرضه کرد.
اسدالله‌نژاد با تأکید بر ضرورت حمایت از تولیدکنندگان افزود: دولت باید از محل درآمدهای حاصل از اصلاح نظام یارانه‌ای، تسهیلاتی را برای تجهیز و نوسازی واحدهای مرغداری در اختیار تولیدکنندگان قرار دهد. همچنین لازم است برای ارتقای کیفیت نهاده‌های تولیدی و دارو و نظارت بر ناوگان حمل‌ونقل چاره‌اندیشی شود.
به گفته وی، افزایش بهره‌وری در واحدهای تولیدی و برنامه‌ریزی مدون برای کاهش هزینه‌ها از الزامات رقابت‌پذیری صنعت مرغداری کشور در بازارهای هدف است.
در مجموع، بررسی وضعیت بازار مرغ نشان می‌دهد که نوسانات قیمتی این محصول صرفاً با افزایش یا کاهش تولید برطرف نمی‌شود و اصلاح ساختار زنجیره تأمین و توزیع نیز اهمیت زیادی دارد. برنامه‌ریزی جوجه‌ریزی متناسب با میزان تقاضا، ایجاد ثبات در سیاست‌های صادراتی، شفافیت قیمت‌ها، کاهش هزینه‌های تولید، تقویت نظارت بر شبکه توزیع و اجرای دقیق قوانین از جمله راهکارهایی است که کارشناسان بر آن تأکید دارند.
بر این اساس، ایجاد تعادل پایدار میان تولید و مصرف می‌تواند ضمن جلوگیری از زیان مرغداران و کاهش نوسانات بازار، زمینه عرضه مرغ با قیمت منطقی‌تر و باثبات‌تر به مصرف‌کنندگان را فراهم کند.
